1. SKIP_MENU
  2. SKIP_CONTENT
  3. SKIP_FOOTER
  • آخرین بروزرسانی: پنج شنبه 29 جون 2017. برابر با پنج شنبه, 08 تیر 1396

دکتر حمید تفضلی

نگرش اصولی بر عوام‌گرایی در گفتمان سیاسی

  عوام‌گرایی به گونه جدال طلبی، آشوبگری و کسب قدرت، ویژه فرهنگ‌های اروپایی نیست، بلکه تاریخ هم روزگار ایران را شکل و معنی می‌دهد. نمونه‌های بارز آن در دگرگونه سازی رویدادهای تاریخی و دروغ‌پردازی است که از نیمه دوم دهه هفتاد به این‌سو گفتمان سیاسی نیروهای مخالف دولت و نظام را شکل بخشید. دروغ‌پردازی‌ها در مورد مرگ پهلوان تختی، صمد بهرنگی، پیرامون نبود استقلال ملّی و آزادی متلّق و مهم‌تر از همه طرح حکومت اسلامی به‌عنوان تنها راه نجات ایران و با ادعای برابری قشرهای مختلف اجتماعی، ازجمله شعارهای اساسی در هموار کردن راه جهت پیروزی چپ‌گرایان و اسلام‌گرایان به شمار می‌روند. گام‌هایی که روح‌الله خمینی در آغاز برداشت و بسیاری از مردم درس‌خوانده را همراه خود ساخت، بدون شباهت به روش کولا دی رینزی نیست. خمینی همچون کولا دی رینزی از حکومت وقت نیرویی فاسد ساخت و این نیرو را با تکیه‌بر دروغ‌پردازی و تحریف تاریخی مخالف اسلام معرفی کرد. پذیرفتن دروغ‌پردازی و تحریف تاریخی از سوی مردم بُعد دیگر اندرکنشی عوام‌گرایی را نشان می‌دهد. در گذشته نگاری انقلاب اسلامی می‌توان نبود یک جهان‌بینی ساختاری، تحریک احساسات عمومی، دگرگونه سازی تاریخی و انحراف اذهان عمومی در نیل به قدرت را از مشخصه‌های عوام‌گرایی در انتقال قدرت از پادشاهی ایرانی به جمهوری اسلامی دانست.

بیشتر بخوانید ... اضافه کردن نظر جدید

۷ آبان ۱۳۹۵ ـ چرا پاسارگاد؟

این نوشتار به بررسی دو انگاره پرداخت: یکی بینش به پاسارگاد به‌عنوان نماد گویای بنیان‌گذاری و آغاز تاریخ ایران و دیگر، نگاهی به جشن‌های دو هزار و پانصدساله به‌عنوان یادنگاری از آن تمدن در روایتی از پیوستگی هویتی. همچنین در این نوشته از دو گام در پیوند گذشته و حال درروند فرهنگ ایران سخن رفت، که یکی در زنده کردن نام ایران و فراگیری آن در تأکید بر تنوع قومی و فرهنگی در نیمه اوّل قرن بیستم و دیگری در برگزاری جشن‌های ۲۵۰۰ ساله در نیمه دوم همان قرن معرفی شد. مهم‌ترین دست آورد علم ایران‌شناسی در نشان دادن تنوع قومی و در اثبات تنیدگی فرهنگ اقوام ایرانی به گونه ملّی است. روشن کردن نام ایران استوار بر داده‌های علمی و نه بر اساس نگاه دیگر فرهنگ‌ها به ایران، بر این واقعیت تاریخی تأکید می‌نهد که محدود کردن ایران تنها به یک قوم حاصل شعار است و نه علم. من در پاسارگاد یادگاره آنچه را می‌بینم که هر انسانی که به هرگونه ای خود را ایرانی می‌شناسد، رؤیای سخن خود قرار می‌دهد. پاسارگاد نمادی است که مرزهای محدودکننده قومی، دینی و زبانی را درمی نورد و ایران را از آن تمام ایرانیان می‌داند. گردهم‌آیی در کنار پاسارگاد زنده کننده روایتی است از توانایی تاریخی ایران در استقرار و حفاظت از تنوع فرهنگی وزنده گر پیوند هویتی ایرانیان. اجتماع در پاسارگاد، امروز پس از چهل سال حکومت دینی روایتی نو از حیات ایران، تنوع قومی و هویت ملّی ارائه می‌دهد. اگر در پی حفظ ایران و تمدن آن هستیم، باید علم را بر شعار ترجیح دهیم، چون توانایی فرهنگی ایران بیش از آن است که نیاز به شعار داشته باشد.

پاسارگاد یادگاره ویژۀ پایداری و پاسداشت فرهنگ و تمدن ایران است که هر ملّت، قوم و یا کشوری به‌گونه‌ای از آن بهره برده است و امروز هنوز برجای‌مانده است. زنده کردن ایران در دهه سی میلادی، پیوند تاریخ و تمدن گذشته و حال در جشن‌های دو‌هزار‌و ‌پانصدساله در پاسارگاد و شهیاد در حکم یادگاره مدرن آن، نشان از دو دگرگونی ست که حاصل آن به ایران و ایرانی بازگشت. معنای آن دگرگونی را نمی‌توان در جای دیگری جست مگر در شایستگی، امّا نه برتریِ، اجتماعی که هر انسان و هر فرهنگ آرزوی دستیابی به آن را دارد. نشانی که جنبش هفتم آبان ۱۳۹۵ برجای گذاشت دگرگونی سوّمی ست که نمایشگر احساسی (sEmotion of Performance) در جهت پیوند فرهنگی و دستیابی به جایگاه شایسته، امّا نه برتر، در جهان امروز است.

بیشتر بخوانید ... اضافه کردن نظر جدید

۷ آبان ۱۳۹۵ ـ تکانه‌ای از کنشی اجتماعی

 جنبش هفتم آبان می‌تواند از ارزشی پیونددهنده برخوردار شود. واقعیت نخست، اجتماع مردم ورای هرگونه فرض جانبی و به‌دوراز اگر ها، شایدها و احتمالات شعاری دیگر است. واقعیت دوم محل اجتماع در پاسارگاد، در کنار آرامگاه کوروش بزرگ است. این مکان در تاریخ ایران به معنای لحظه بنیان‌گذاری ست (Moment of Foundation). واقعیت سوم بی‌سابقه بودن چنین اجتماعی از زمان «جشن‌های دوهزاروپانصدمین سال بنیان‌گذاری شاهنشاهی ایران به‌ دست کوروش بزرگ» در مهرماه ۱۳۵۰ به این‌سوست. پرسش این است که چگونه می‌توان با در نظر گرفتن این سه واقعیت از اجتماع مردم در پاسارگاد در حکم یک کنش اجتماعی باارزش ملّی یادکرد. لحظه بنیان‌گذاری در تاریخ کشورها از اهمیت به سزایی برخوردار است، چون چنین لحظه‌ای رخ نخواهد داد مگر بر اساس کمترین ارزش‌های مشترک (Similarities) و چیرگی پیونددهنده این ارزش‌ها بر تفاوت‌ها (Differences). برای تحقق یافتن چنین ارزش‌هایی در بعد ملّی، وجود سه عنصر لازم است: سرزمین (Territory)، تاریخ و زبان مشترک. بر وجود این سه عنصر، شکل‌گیری ملّت استوار است؛ از همین آغاز، هویت ملّی درروند شکل‌گیری تنیده می‌شود و یک جامعه ملّی، در هر مرحله شکل‌گیری خود، کنش رفتار اجتماعی و نسبت سنجش عمل فردی را بر آن سه بنیان می‌نهد. جشن‌هایی که در کشورهای گوناگون در روزهای استقرار و یا استقلال آن‌ها برگزار می‌شود و همچنین مکان‌هایی که در کشورهای مختلف معنای تاریخی و ملّی دارند، نمادی گویا در اهمیت سنجش متقابل فرد، تاریخ و اجتماع بر اساس شکل‌گیری هویتی ست که چون دربرگیرنده جامعه ساکن در آن مرزوبوم است، ملّی ست. یادآوری و ارج نهادنِ لحظه بنیان‌گذاری به معنی بازگویی و تکرار تعهّد بر ارزش‌های مشترک ورای هرگونه تفاوت قومی، دینی و سیاسی است. در تاریخ ایران، پاسارگاد و کوروش کبیر نماد لحظه بنیان‌گذاری است و چه بپسندیم، چه نپسندیم، یا چه بخواهیم، چه نخواهیم، حقیقت تاریخی ایران است. تنفّرها و تضادها کمرنگ‌تر و بی‌معنی خواهند شد، اگر در پرداختن به تاریخ ایران، هدفمندی منطقی و ارزشی را ملاک کنش اجتماعی قرار دهیم. زنده کردن لحظه بنیان‌گذاری با یاری جستن از حقیقت تاریخی، با بروز بحران هویتی شدّت می‌یابد. از چنین بحرانی نمی‌توان سربلند بیرون آمد، مگر با قبول بی‌غرض تاریخ و همه آنچه ما را پیوند می‌دهد، تأثیر نهادن بر روند اجتماعی و فرهنگی و توافق در اشتراک‌ها. اجتماع هفتم آبان به معنی پررنگ کردن ارزش‌های مشترک جهت تأکید بر هویت ایرانی است.

بیشتر بخوانید ... 2 نظرات

هویّت ملّی در چالش جهان‌گرایی

  تنظیم سیاست هویتی در یک جامعه هم باید هویّت فرهنگی را شامل شود و هم تنوع فرهنگی را. تناسب و توازن این دو در بافتار عمل یک جامعه فقط بر اساس اصل آزادی در مکتب لیبرال امکان‌پذیر خواهد بود و نه در راستای شعارهایی که تنها دربرگیرنده نژاد، گروه، قبیله یا قومی ویژه است. چنین تناسب و توازنی، ملّی گرایی و تنوع فرهنگی را نه‌تنها در حکم دو بُعد مخالف قرار نمی‌دهد، بلکه هر دو را مکمل یکدیگر می‌داند. هویّت و فرهنگ با تولد انسان زاده نمی‌شوند، بلکه حاصل شکل‌پذیری درروند اندرکنشی (Interaction) فرد و جامعه است. چنین حاصلی راهگشای گفتمان روشنگری و لیبرال مبتنی بر اصول آزادی فردی و اجتماعی یادشده در حقوق جهانی بشر است.

بیشتر بخوانید ... اضافه کردن نظر جدید

هویّت ایرانی در یگانگی ملّی

هویّت فرهنگی و یگانگی ملّی ایران نخست بر تاریخی مشترک استوار است که باوجود بروز سه بحران هویّتی جدی در دوره هخامنشی، ساسانی و اسلامی قادر به تکامل یافتن بوده است. مهم‌ترین علت این توانایی در حفظ، برگردان و ترجمه یاد نگارها از یکسو و در انتقال و ساختن تاریخ در حماسه و ادبیات فارسی از سوی دیگر است. هر دو، نمادی سمبلیک و یگانه کننده دارند. آنچه در زمان ما هنوز زنده است، زبان فارسی است. چنین تداوم هویّتی هنگامی درخطر خواهد افتاد و یا کاملاً از میان خواهد رفت که ارتباط هویّت فرهنگی در زمان حال با هویّت فرهنگی تاریخی از بین برود و این تداوم گسسته شود. فرهنگ ایرانی شاهد چنین بحرانی بوده است که خود را در تاجیکستان، ارمنستان و آذربایجان جداشده از ایران و تحت لوای حکومت‌هایی که در شکل‌گیری هویّت تاریخی آن سرزمین‌ها نقشی نداشته‌اند، نشان می‌دهد. باوجود چنین مثال‌های بارزی در تاریخ خاورمیانه، جدا شدن جغرافیایی با آرزوی استقلال قومی، فقط شعاری است با رویایی ترسیم‌شده، امّا حقیقتی تلخ و نابودکننده. هویّت تاریخی با جدایی جغرافیایی از بین نمی‌رود، بلکه این اقوام جداشده هستند که درگذر تاریخ در سردرگمی هویّتی و فرهنگی افتاده‌اند. تاجیکستان که حدود یک قرن زیرمجموعه‌ای از فرهنگ روسی و کمونیستی را تشکیل داد، امروز در پی دوباره زنده کردن آن هویّتی است که او را به تاریخ خود پیوند می‌دهد. زبان فارسی و هنر ایرانی در تاجیکستان امروز جایگاه ویژه خود را به دست آورده است.

بیشتر بخوانید ... 2 نظرات

با ما همراه باشید

کتاب‌های علی‌اصغر حقدار

آخرین مقالات درج شده جدید

صلحی به سود ايران، برضد رژيم…

رضاشاه، بزرگ‌ترين ايرانی سده بيستم…

پيامی به کنگره سازمان فدایيان ايران (اکثريت)…

نامه ۵ سازمان سیاسی و فرهنگی به وزیر خارجه آمریکا در مورد نام تاریخی خلیج‌فارس…

اگر فورد شکست نخورده بود…

مقالات دگراندیشان جدید

چرا باید ایران را دوست داشت؟…

در باغ وحش آخوندها!…

چند نکته درباره تظاهرات پاسارگاد (اعتراض به حاکمان اسلامی یا «نژادپرستی»؟)…

کوروش بزرگ دیگر فقط در پاسارگاد نیست…

ایران در تاریخ…

مقالات هم‌اندیشان جدید

سیاست در ایران طوری دوقطبی شده که هر یک حیات خود را در مرگ دیگری می‌بیند…

در انتخابات بریتانیا همه احزاب بازنده شدند…

بهبود مناسبات ایران با قطر به‌جای ادامه درگیری در یمن…

ترجمه مصاحبه شاهزاده رضا پهلوی با i24News…

کشورهای جهان سوم و دست‌یابی به دموکراسی…

نظرگاه‌های کاربران جدید

  • علی
    با این وضعیت اعدام ها و بیکاری و نبود آزادی نباید بیکار نشست و باید با تک تیرانداز این موجودات آخوندک ...

    ادامه مطلب ..و

     
  • بهمن زاهدی
    زبان آخوند را باید شناخت؛ زیرا گفته‌های هر آخوندی مفهوم زیرکانه‌ای دارد که گه گاهی هشداریست به همدیگر.

    ادامه مطلب ..و

     
  • کیهان
    با این روش ها ولیعهد در خاک امریکا در سن 85 سالکی دار فانی را وداع خواهد کرد برای ازادی ایران باید ...

    ادامه مطلب ..و

     
  • کیهان
    سال یک هزار و سیصد و نود و پنج زمانی به نتیجه خواهید رسید که دیگر زمان زیادی گذشته و متوجه خواهید شد ...

    ادامه مطلب ..و

     
  • بهمن زاهدی
    سکوت، فریاد دیگریست وقتی راهی شدم کسی همراهم نبود بارها شنیده بودم تنهایی جرأت می‌خواهد ولی زمانی ...

    ادامه مطلب ..و