1. SKIP_MENU
  2. SKIP_CONTENT
  3. SKIP_FOOTER
  • آخرین بروزرسانی: پنج شنبه 29 جون 2017. برابر با پنج شنبه, 08 تیر 1396

نوشته‌ها‏

رضاشاه، بزرگ‌ترين ايرانی سده بيستم

 چرا تعيين بزرگ‌ترين ايرانی سده بيستم چنان اهميتی دارد که از آن در کنار موضوع‌های مهم سياسی ياد می‌شود؟ پاسخش آن است که هيچ آينده‌ای را نمی‌توان بی شناخت گذشته ساخت. اين نه تکرار کليشه رايج است که گذشته چراغ راه آينده است. گذشته تنها يکی از چراغ‌های راه است و آن‌هم درصورتی‌که تابش چراغ، چشم‌ها را کور نکند، چنانکه در بسياری نمايندگان نسل سوم، نسل انقلاب، می‌بينيم. گذشته می‌تواند فرمانروای آينده نيز بشود که برای جامعه‌هایی در شرايط ايران کشنده خواهد بود. بی ‌نقادی گذشته و بيرون کشيدن خوب و بدها و يافتن عوامل کاميابی و ناکامی نمی‌توان آينده درخوری داشت. هر گذشته‌ای با دوره‌های دگرگشت و دگرگونی نشانه می‌شود و به سبب نقش پراهميت شخصيت‌ها در تاريخ، بسيار می‌‌شود که دوره‌ها را با نام‌هایی که سهم تعیین‌کننده‌ای داشته‌اند می‌شناسند. در فضای سياسی و عاطفی نسلی که سده بيستم را با شکست همه‌سویه به پايان برد چنان نگرش نقادانه برگذشته آسان نبوده است؛ ولی امروز شايد موقعش رسيده باشد. دليلش همان تغيير پارادايم است و زوال شتاب گيرنده گفتمان نسل سوم جامعه نوین ايران. گفتمان نسل سوم، گفتمان تقدس بود ـ بردن شيفتگی و کينه تا مرزهای خودویرانگری. (اندک‌اندک زمان آن است که از نسل سوم به صيغه ماضی، به گذشته‌ای که به آن تعلق دارد، ياد شود.) ولی ارزيابی دوره‌های تاريخی (در اينجا سده بيستم ايران) و جای شخصيت‌ها در آن با سبک‌سنگین کردن و مقايسه‌ای که سراسر آن سده و دوران بلافاصله پيش از آن را در برگيرد و تاثيراتش را بر آينده بسنجد امکان دارد؛ و اگر نسل انقلاب هنوز بدان قادر نبوده به دليل همان رويکرد تقدس آلود است. اکنون‌که شمار هرچه بيشتری در سنين گوناگون از آن گفتمان بيرون می‌زنند و نگاه انتقادی را بر فراز تفکر مذهبی (نگرش زير سايه تقدس، موضوعش مذهب يا هر چه باشد) می‌نهند می‌توان بی شیفتگی يا کينه به سرگذشت ايران در سده بيستم پرداخت و دستمايه‌ای را که از آن سده برای امروز و آينده مانده است سنجيد و ناگزير به اين پرسش نيز پاسخ داد که چه کسانی بيشترين تاثير را در جامعه ايرانی آن سده داشته‌اند و چه از آن‌ها برای آينده می‌توان گرفت.

بیشتر بخوانید ...

پيامی به کنگره سازمان فدایيان ايران (اکثريت)

بویه‌ی قدرت سياسی و بهره‌گيری از منابع قدرت و دل‌نگرانی واپس ماندن در مسابقه در همه هست ولی این‌همه هنوز بيشتر در تصورات مايند و اگر هم واقعيت داشته باشند درجاهای ديگری هستند که می‌بايد به جستجویشان رفت. قدرت سياسی در پيشرو‌ترين و آگاه‌ترين لايه‌های اجتماعی ايران است که سه دهه گذشته را به بيهوده نگذرانده‌اند و با فضا‌های ايستای بسياری از بيرونيان فاصله‌ای روزافزون می‌گيرند. منبع قدرت توده جوانی است که سخنان و رويکرد‌های تازه‌ای می‌خواهد و از انديشه‌ها و شعار‌های واگردانی و از نو بسته‌بندی‌شده پنجاه سال پيش خسته شده است. مسابقه واقعی در رسيدن به آن لايه‌های پيشرفته است که سر به ميليون‌ها می‌زنند. بخت سازمان فدایيان ايران در چنان مسابقه‌ای از هیچ‌گرایشی کمتر نيست ولی مانند همه شرکت‌کنندگان جدی مسابقه می‌بايد امروزی شود.

بیشتر بخوانید ...

یک‌بار ديگر جنگ شيعه و سنی

f يران و شیعی گری در گوش عموم اعراب طنين ناخوشايند و تهدیدآمیزی دارد. رییس‌جمهوری اسلامی هرچه هم در شيپور نفرت بدمد و پست‌ترين عواطف توده‌های عرب را برانگيزد عبدالناصر نخواهد شد که خود ببری کاغذی بيش نبود. جمهوری اسلامی در کارزاری که می‌خواهد بر اعراب و بر سنيان خاورمیانه (که تا افغانستان و پاکستان را دربر می‌گيرند) تحميل کند بازنده خواهد بود. ايران سودی در سرکردگی جبهه سوريه و حماس و حزب‌الله و دارو دسته‌های جنايتکار شيعی در عراق ندارد و سياست آن در شدت بخشيدن به جنگ قومی و مذهبی در عراق شمشير دو دمی است که اگر امروز امريکا را در گلزار فرومی‌برد فردا ايران را به گلزاری از گونه‌ای ديگر فرو خواهد برد. آخوند‌ها هيچ فکر کرده‌اند که با يک عراق تکه‌پاره شده که مانند يک غده سرطانی به پيکر ايران چسبيده خواهد بود جه می‌توانند بکنند؟

بیشتر بخوانید ...

اگر فورد شکست نخورده بود

 نگاه جامعه‌شناختی، عوامل پديد آمدن موقعيت انقلابی را به‌خوبی تصوير می‌کند ــ چرا يک جامعه به حال انقلاب می‌افتد؟ پاسخش به گفته مشهور لنين هنگامی است که جامعه نمی‌خواهد و حکومت نمی‌تواند (در اين تعبير، نمی‌تواند با جامعه راه بيايد.) اما چرا همه جامعه‌هایی که به حال انقلاب می‌افتند، بدين معنی که عوامل جامعه‌شناختی انقلاب در آن‌ها جمع است، دچار انقلاب نمی‌شوند؟ پاسخ يکی بيشتر نيست. توانایی‌های نيروی پیش برنده انقلاب از یک‌سو و کيفيت اداره بحران از سوی ديگر در جامعه‌های دچار موقعيت انقلابی که بسيار پرشمارند تفاوت می‌کند. در همه آن‌ها جامعه نمی‌خواهد اما در بيشترشان، در تقريبا همه‌شان، حکومت می‌تواند با استراتژی‌های گوناگون از عهده برآيد. خود لنين تا پيش از جنگ هيچ انتظار نداشت انقلاب روسيه را ببيند. در انقلاب نيز مانند جنگ (البته جنگ ميان نيروهای کمابيش همزور) همه‌چیز بستگی به کيفيت اداره دو طرف دارد؛ و البته با مداخله بخت يا تصادفات. ناپلئون ژنرال‌های خوش‌اقبال برای ارتش خود می‌خواست.

بیشتر بخوانید ...

جنگ با وسایل ديگر

 نمی‌بايد پنداشت که آمریکاییان، و بريتانيایی‌ها، که به دلایل خود سخت به دشمنی با جمهوری اسلامی و تقويت جبهه اعراب کمربسته‌اند، و آلمان‌ها که هرروز موضع سخت‌تری می‌گيرند با ايران دشمنی دارند. آن‌ها زمان‌های دراز دوستان و متحدان ايران بودند و به مصلحت هیچ‌کدامشان نيست که ايران يک افغانستان يا عراق ديگر شود و جامعه و اقتصاد ايران فروپاشد و ايرانيان به نام دفاع از "مليت"‌ها به جان يکديگر بيفتند. مشکل آن‌ها ايران نيست، رژيمی است که ايرانيان در دشمنی با خود ــ با يکديگر ــ اجازه دادند زمام کشور را به دست گيرد و اجازه داده‌اند ــ باز در دشمنی با يکديگر ــ بیست‌وهشت سال بپايد. آن‌ها که به عراق می‌نگرند و از گلزاری که آمریکاییان به رهبری يکی از بد‌ترين روسای جمهوری خود در آن گير افتاده‌اند شادی می‌کنند از اين غافل‌اند که هرچه عراق فرو‌تر رود خطرات از هرگونه برای ايران بيشتر می‌شود.

بیشتر بخوانید ...

کتابهای دکتر داريوش همايون